Chủ Nhật, 30 tháng 4, 2017

NHẠC TRỜI TRONG TA / GS-BS. Nguyễn Chấn Hùng

 
NHẠC TRỜI TRONG TA
GS-BS NGUYỄN CHẤN HÙNG
 
Dàn hòa tấu nội tiết
Các tuyến nội tiết chủ chốt của người làvùng dưới đồi, tuyến yên, tuyến tùng, tuyến giáp, các tuyến cận giáp, các tuyến thượng thận, tuyến tụy và các tuyến sinh dục. Mỗi tuyến thu thập các chất liệu cần thiết từ trong máu, chế biến thành hormon. Khoảng 20 loại hormon quan trọng được các tuyến nhả thẳng vào dòng máu đi khắp cơ thể, mang mệnh lệnh đến các bộ phận tiếp nhận trong các tạng phủ.
Đội ngũ các nhạc công điêu luyện
Nhí nhất là bốn hột cận giáp, mỗi hột bằng đầu tăm xỉa răng, nằm sau hai cánh bướm tuyến giáp. Nhỏ xíu mà vai trò lớn: điều hòa lượng canxi trong máu với sự phối hợp của calcitônin từ tuyến giáp.
Tuyến tùng quả hình trái thông nằm sâu trong não ban ngày im lìm như một ẩn sĩ ngồi thiền, đêm đến thành tráng sĩ múa kiếm chế tạo mêlatônin đưa ta vào giấc nồng.
Tuyến giáp trạng nằm ngay phía trước cổ. Eo giáp nằm giữa gắn với hai thùy hai bên chẳng khác nào thân bướm với hai cánh. Bướm như rất thảnh thơi làm phần việc của mình: đốt lên ngọn lửa sưởi ấm các tế bào.
Hai tuyến thượng thận giống mũ bêrê trên chóp thận, đảm nhiệm vai trò kỳ diệu: giúp cơ thể ứng phó với các stress. 
Tuyến tụy trong y học, lá mía trong dân gian. Tuyến tụy điều hòa lượng đường trong máu giúp cơ thể sinh hoạt êm đềm. Như lá mía phất phơ. Tuyến tụy bị xáo trộn, lắm chuyện khổ đau.
Nàng tiên trong ta. Endorphin sản phẩm của tuyến yên, là morphin ở trong cơ thểÁ phiện trời cho mà! Các endorphin là phần thưởng riêng cơ thể cho khi chúng ta làm tốt: thể dục, cười vui, ân ái, xoa bóp...
 
Tượng Le Baiser (Nụ Hôn), Rodin (Paris). Ảnh: Trần Kim Liên, 2004
 Khúc nhạc yêu thương. Hai buồng trứng dễ thương nằm trong vùng chậu nhỏ bằng đầu ngón tay mà thật siêu tuyệt. Chính hormon estrôgen do buồng trứng ứa ra khắc họa dáng hình phụ nữ (ngực gò, lưng eo, mông nở, da mịn...). Buồng trứng sản sinh mầm sống nữ, chăm lo cho người nữ làm mẹ. Hai hòn tinh hoàn sản xuất testostêron làm người nam đậm nét đàn ông (giọng trầm, vai rộng, ngực chắc, chân tay rắn rỏi) và sản sinh mầm sống nam (tinh trùng).
Con mắt sinh học nhìn thấu suốt: nam nữ quấn quít thật đẹp, nỗi đam mê, sự thu hút về nhau được vùng dưới đồi tiếp nhận, rồi cả trục dưới đồi - yên - sinh dục hoạt động. Cần phải rốt ráo bước đi sinh học: mầm sống nam hòa mầm sống nữ. Bắt đầu sự sống mới. Thiên nhiên giao phận sự cao quý nhất: truyền mầm sống đời đời.

Nhạc trưởng và bầu sô
Nhạc trưởng tuyến yên nằm trong hố yên (một hốc xương hình yên ngựa ở đáy sọ), nhỏ như hạt đậu lại là bậc thầy nội tiết. Nhỏ xíu mà còn phân hai thành thùy trước, thùy sau. Yên sau nhả hormon ADH giữ quân bình nước và điện giải, ôxytôcin giúp tử cung co thắt để sinh em bé. Yên trước điều hòa phận sự hàng loạt tuyến giáp, thượng thận và sinh dục. Khác nào nhạc trưởng cầm trịch dàn hòa tấu. Nhạc trưởng còn tự làm nhạc công, một mình chơi nhiều nhạc cụ: chế tạo hormon tăng trưởng (GH); tiết ra endorphin (morphin nội sinh), và nhả prôlactin.
Vùng dưới đồi là bầu sô: phần nhỏ của não, phối hợp hệ nội tiết và hệ thần kinh: tiếp nhận các tín hiệu từ các vùng khác của hệ thần kinh ở phía trên. Vùng dưới đồi nằm sát trên tuyến yên gởi các tín hiệu hormon (TRH, CRH, GHRH...) xuống dưới chỉ đạo tuyến yên điều khiển hài hòa các tuyến nội tiết.
Thật thú vị, các tuyến nội tiết lại kiểm soát ngược vùng dưới đồi và tuyến yên. Bầu sô và nhạc trưởng lại chịu lắng nghe từng nhạc công.

Không để cung đàn lỗi nhịp
Chệch choạng nội tiết
Bất cứ hormon nào bị xáo trộn cũng gây rối cho cơ thể. Ngày nay y học có thể điều chỉnh các chuệch choạc nội tiết: kềm chế sản xuất nội tiết quá đà hoặc bù trừ sự thiếu thốn hormon.
Suy thượng thận. Khi thượng thận không sản xuất đủ hormon corticosteroid, trong người thấy bãi hoải, mệt đuối, đau bụng, nôn mửa, mất nước khô khan, da dẻ nhăn nheo. Đã có hormon bù trừ. Người mắc bệnh suy thượng thận nổi tiếng nhất là J.K. Kennedy Tổng thống thứ 35 của Hoa Kỳ dáng trẻ trung đẹp trai mà luôn chiến đấu với căn bệnh khó.
Lá mía không còn phất phơ. Trẻ con và tuổi teen bị tiểu đường loại 1 thường do một xáo trộn tự miễn. Bộ máy miễn dịch của cơ thể quay lại tấn công và tiêu hủy các tế bào tụy tiết insulin của mình. Tuyến tụy không thể sản xuất đủ insulin. Các cháu cần được tiêm insulin đều đặn. Tin mừng: đã có tụy nhân tạo. Có thể điều chỉnh tiểu đường loại 2 (cơ thể trơ với insulin) bằng chế độ ăn uống, tập thể dục và uống thuốc. Đôi khi cần chích insulin. Nhớ ơn bác sĩ Banting tìm ra Insulin, nhận giải Nobel Y học 1923.
Cái lá mía đáng thương của Steve Jobs. Ung thư tụy nội tiếtcủa Jobs là loại rất hiếm chỉ chiếm 1-2%, gọi là bướu thần kinh - nội tiết lại phát triển chậm, phần lớn được trị khỏi hàng chục năm. Nhưng Jobs từ chối cuộc mổ ngay sau khi biết bệnh. Than ôi chín tháng ban đầu bỏ lỡ là quá dài, ung thư đã lấn đất giành sân. Ngày 5.10.2016 kỷ niệm 5 năm bộ não sáng chói rời bỏ chúng ta.
Cánh bướm chập chờn. Lượng hormon giáp lên quá cao gây cường giáp. Có đối sách: mổ cắt giáp, dùng thuốc kháng giáp hoặc dùng I131 phóng xạ. Suy giáp là do lượng hormon giáp hoạt động trong máu thấp. Cần phải bổ sung hormon giáp. Cristina, tổng thống Argentina, mới bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, được mổ vào ngày 4.1.2012 vì ung thư tuyến giáp. Cuộc mổ thành công: cắt trọn tuyến giáp. Kết quả trớt quớt, không phải ung thư. Mất bướm nhưng không sao, bà dùng hormon giáp bù trừ. Oprah Winfrey, nữ hoàng TalkShow Hoa Kỳ đang chiến đấu với tuyến giáp thất thường, với béo phì và nhiều stress.
Tuyến yên có một huyền thoại. Lionel Messi “cầu thủ đến từ thiên hà khác” của đội bóng Barcelona. Lúc nhỏ ở Argentina, Leo mắc chứng suy tuyến yên chỉ cao 1,40m. Đến Barcelona, được các bác sĩ bù đắp hormon tăng trưởng. Messi có được chiều cao hiện nay.
Thật hay ngày nay có thể thám sát tuyến yên, hạt đậu tí ti ẩn kín trong hố yên nhỏ xíu. Máy CT hoặc MRI cho thấy tuyến yên phì to ra hay xộp nhỏ lại, có thể chộp được một khối bướu. Có thể đo các hormon yên trong máu. Khác nàodõi theo nhịp tay của nhạc trưởng.
Chuyện hai hòn: Eo ôi! Tiger Woods tay gôn số một nước Mỹ có quan hệ tình dục với 121 phụ nữ (New York News, 29.04.2010). Chắc anh có mức testostêron cực cao. Lại nhớ ông lão Nguyễn Công Trứ 73 tuổi lấy vợ trẻ tuổi đôi mươi, sinh được ba con. Tinh lực Uy viễn Tướng công thật tốt, mầm sống sởn sơ.

Nổi lo thời đại mới: các chất bẻ gãy nội tiết
Chất bẻ gãy nội tiết là các hóa chất do người làm hoặc trong thiên nhiên, nhái theo các hormon trong hệ nội tiết, gây rối cho việc điều hòa các chức năng nội tiết của cơ thể. Đã thấy tác hại trên thú vật, nhiều e ngại trên người: Làm giảm sinh sản nam và nữ. Bất thường các cơ quan sinh dục nam. Dậy thì sớm và bắt đầu tình dục sớm. Tăng nguy cơ các ung thư vú, buồng trứng và tuyến tiền liệt. Các bệnh tự miễn và miễn dịch. Các bệnh suy thoái thần kinh. Béo phì. Tiểu đường.
Thai phôi và trẻ sơ sinh lãnh đủ vì tạng phủ và hệ thần kinh đang thành hình. Các chất bẻ gãy nội tiết đi xuyên qua lá nhau, liều lượng nhỏ cũng có thể gây họa lớn, thậm chí đến tuổi trưởng thành mới lộ ra. Các độc tố tích lũy ở phụ nữ mang thai có thể truyền sang thai nhi hoặc theo sữa mẹ đến bé sơ sinh.
Hãy loại bỏ và ngưng tiêu thụ các sản phẩm chứa các độc tố bẻ gãy hormon.
Nâng niu nội tiết
Như một chiếc xe hơi cần máy tốt và dầu tốt mới chạy êm, chúng ta cần hormon từ các tuyến nội tiết để sống vui sống khỏe.
Chắt chiu thuốc quý trời cho
Ăn lành Ngủ đủ Tập đều Sống vui
Ăn lành uống sạch. Ăn lành cung cấp đủ chất để các tuyến có sẵn chất liệu chế tạo các hormon. Chế độ ăn hài hòa chất bột, chất thịt, chất béo, đủ mà không dư thừa. Nhiều loại rau trái củ hột tốt cung cấp đủ các vitamin các muối khoáng, chất xơ. Không ăn quá mặn, quá ngọt, quá cháy. Uống đủ lượng nước, hạn chế nước ngọt.
Ngủ đủ ngủ ngon. Ngủ đủ cơ thể tiết ra nhiều chất quý như hormon mêlatônin điều tiết ngủ thức, hormon vỏ thượng thận kiểm soát stress, hormon tăng trưởng tái tạo các mô, các tế bào. Người lớn nên giữ giấc ngủ trung bình 7 giờ.
Tập đều, thở sâu. Thể dục nâng đỡ tinh thần, giúp tăng endorphin, làm giảm các hormon stress. Thường xuyên tập luyện, giữ được tâm thần tốt vào lúc tuổi cao. Hít thở thâm sâu các lá phổi nạp đầy khí trời, cơ hoành tích cực xoa bóp nội tạng... Không cần cầu kỳ nên tập đều đặn.
Sống vui sống khỏe. Vui sống làm người khỏe ra. Cười kích thích não nhả endorphin, khiến cơ thể phơi phới, tăng sức khỏe, làm mạnh hệ miễn dịch, tái tạo năng lượng.
 
Tác giả bên tượng Mozart, mộ Beethoven (trái) và mộ Schubert (phải) tại nghĩa trang thành Viên.
Ảnh: Nguyễn Quang Huy, 2012
 Nhạc người và nhạc trời
Kỳ diệu nhạc người. Mấy năm trước tôi có dịp thăm thành Viên nước Áo. Lòng tôi lâng lâng khi tham dự buổi hòa nhạc trong một tòa nhà cổ, mọi người lặng yên thưởng thức dàn nhạc chơi Für Elise của Beethoven, Khúc nhạc chiều của Schubert, Dòng sông Xanh của Johann Strauss... Tôi còn được đến Nghĩa trang thành Viên chiêm bái tượng Mozart, sùng kính trước mộ các nhà soạn nhạc vĩ đại Beethoven, Schubert, Johann Strauss, Brahms...
Thần diệu nhạc trời. Vô vàn biết ơn Mẹ Thiên Nhiên cho chúng ta dàn hòa tấu nội tiết ảo diệu.

GS-BS. Nguyễn Chấn Hùng

http://www.nguoidothi.vn/vn/news/vui-song/gs-bs-nguyen-chan-hung/6811/nhac-troi-trong-ta.ndt

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét