NGUYỂN NGUYÊN BẢY, MỘT NGƯỜI LẶNG LẼ
DÂNG ĐỜI NHỮNG VẦN THƠ RẤT THƠ
NGUYỄN THỊ LIÊN TÂM
1/THƠ
LÀ THƠ, VÀ CỨ THẾ MÀ THÀNH THƠ
“Thơ
là thơ”.
Đó là một cách lý giải về thơ rất
mộc và rất tình của Nguyễn Nguyên Bảy.
Rất mộc bởi cách nói “Thơ chính là thơ”,
không cần sự dài dòng văn tự nhưng người hiểu thơ là thế.
Rất tình bởi bàng bạc trong thơ là
thơ, là tình, là tiếng lòng của những con người mắc nợ văn chương.
Nguyễn Nguyên Bảy chính là một người
nặng nợ chữ nghĩa, bởi chẳng những ông viết cho người, cho mình mà viết cho cả
người bạn đời yêu dấu. Như lời anh tâm sự.
“99 khúc tặng Liên” cũng là 99 bức
thông điệp không phải chỉ dành cho riêng Liên…
Tôi biết cả đời anh dành nhiều thời
gian cho viết. Bởi nhìn vào số lượng và thể loại tác phẩm của anh. Nhưng riêng
thơ, thì: “thơ là thơ”. Thế thôi.
Và cứ thế mà thành thơ
Tôi luôn có ấn tượng đẹp về đôi vợ
chồng làm thơ, làm sách, nghiên cứu phê bình và rong ruổi khắp chốn này: Nguyễn
Nguyên Bảy và Lý Phương Liên.
Viết về “99 khúc tặng Liên”, Phùng
Thành Chủng đã có bài phê bình với đầu đề “Tập
thơ của Nguyễn Nguyên Bảy đòi hỏi người đọc phải có rất nhiều kiến văn…”
Đó là những tri thức về lịch sử, địa
lý, về văn hóa xã hội (tín ngưỡng phồn thực, tâm linh…) và văn học dân gian. Và
nữa, phải có sự hiểu biết về triết học phương Đông nói chung và Đạo học nói
riêng. Cho nên “99 khúc tặng Liên” cũng là những trắc nghiệm với những ai có
hứng thú rà soát và kiểm tra 99 cánh cửa kiến văn của mình. Đấy là chưa kể khi
“đọc” Nguyễn Nguyên Bảy là lúc đòi hỏi người “đọc” tâm phải tĩnh và thần phải
định.
Nghe như thế và tìm hiểu tác phẩm
của anh, chúng ta thấy những nhận định trên của Phùng Thành Chủng có cái lý của
nó, bởi anh là người thông hiểu và viết về nhiều thể loại (thơ, truyện ngắn,
tạp văn, tiểu luận…), nhiều đề tài viết về lịch sử, địa lý, văn hóa xã hội (tín
ngưỡng phồn thực, tâm linh…)
Như nhà phê bình trẻ tuổi Nguyễn Văn
Hòa cũng đã có cảm nhận: “…Thơ Nguyễn Nguyên Bảy – Đúng như con người của ông
và những phát ngôn của ông: Thơ là thơ. Tôi đặc biệt ấn tượng và thích kiểu
loại thơ đó. Thơ là đời, là người, là cuộc sống như nó vốn có. Vì thế thơ
Nguyễn Nguyên Bảy không cao giọng, không hô hào, không khẩu hiệu… mà nó thật
như những gì vốn có của cuộc sống, của cuộc đời.
Bởi chính anh đã nghe những lời sẻ
chia đầy tâm huyết của thi sĩ Nguyễn Nguyên Bảy: “Đời tự nhiên đã muôn mầu muôn
sắc, cớ chi thơ không muôn sắc mầu. Vấn đề là trước cảnh, trước người, trước
việc ấy lòng ta buồn hay lòng ta vui? Thành thực với chính mình, thì buồn vui
gì cũng tuôn chảy ra vần điệu, và đó chính là thơ… Phải cố mà tránh những khuôn
mẫu nghĩ, những thói bầy đàn lười biếng, những dụ dỗ của danh tiền tầm thường,
để mặc vội vã cho ngôn từ tấm ảo “bảo là thơ”.
Nhưng là người làm thơ và viết phê
bình về văn chương, tôi lại muốn tiếp cận thơ anh ở một góc độ khác, đó là
“Những vần thơ thuở mới làm thơ”. Và với tập thơ “thơ Nguyễn Nguyên Bảy”, Nhà xuất bản Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh
(1988).